"Ένα κατάλαβα: τη δύναμη του Ψαλτηρίου"

 

+ Γέρων Θεόδωρος Σπηλαιώτης: Ὁ ἀσκητὴς τοῦ Ἁγιοφαράγγου

Τρελογιάννης (αρχική σελίδα)

«Ἂν θὰ μὲ ρωτούσατε νὰ σᾶς πῶ, τὶ κατάλαβα τόσα χρόνια στὴν ἔρημο, θὰ σᾶς ἀπαντοῦσα μὲ μιὰ λέξη: τὴν δύναμη τοῦ ψαλτηρίου. Ἂν ξεκινοῦσα τὴν ζωὴ μου τώρα, ἕνα θὰ πάσχιζα νὰ κάνω, νὰ ἀποστηθίσω τὸ ψαλτήρι. Αὐτὸ εἶναι ἡ γονικὴ μήτρα τῆς νοερᾶς προσευχῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ εὔφορο χῶμα, ὅπου εὐδοκιμεῖ ὁ σπόρος τῆς εὐχῆς. Αὐτὸ μαστίζει τοὺς δαίμονες. 

Ὅταν διάβαζα, στὶς ἀγρυπνίες μου, τὸ ψαλτήρι, ἐρχόνταν ὁ δαίμονας, ποὺ μούγκριζε σὰν ἀγριόχοιρος στὸ αὐτὶ μου. Εἰδικὰ, ὅταν ἔλεγα τὸν στίχο, «Ἀναστήτω ὁ Θεός…» καί τὸν στίχο ποὺ λέει, «Ἐσὺ εἶσαι Κύριος καὶ Θεὸς μου». Λυσσοῦσε, μὲ ἔπιανε ἀπὸ τὸν λαιμό, μὲ ἔπνιγε. Μπέρδευε τὰ λόγια μου, γιὰ νὰ μὴν τὸ πῶ. Τόσο πολὺ καιγόταν…».

 

"Ν": Ψαλτήρι ονομάζεται το βιβλίο των Ψαλμών στην Παλαιά Διαθήκη, το οποίο χρησιμοποιείται πάρα πολύ ως βιβλίο προσευχών στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ενώ ίσως δεν υπάρχει εκκλησιαστική ακολουθία (τελετή), στην οποία να μη διαβάζεται ή ψάλλεται από εκεί κάποιος ψαλμός ή έστω στίχοι ψαλμού (έως και πολλοί ψαλμοί).

Αναρτήθηκε από ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ στις 5:14 μ.μ.

«Πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα» – Η υπακοή στην Εκκλησία

π. Σπυρίδων Σκουτής: Στην υπακοή βρίσκεται η θέα του Χριστού

Όταν κάνουμε υπακοή τότε ποτίζουμε τα λουλούδια των αρετών για να ανθίσουν.
Υπακοή ακόμα και όταν διαφωνούμε, διότι δεν είναι δυνατόν να κόψουμε τον δεσμό με τη μητέρα Εκκλησία. Όταν ήμασταν παιδιά διαφωνούσαμε σε πολλά πράγματα με τη μητέρα μας αλλά πάντα ήταν η μάνα μας. Δεν την εγκαταλείψαμε ποτέ.
Ξεχνάμε κάτι πολύ σημαντικό αδερφοί μου. Πίσω από τον Παπά, τον Δεσπότη, τη Σύνοδο και τον Πατριάρχη, την Εκκλησία την κρατάει ο Χριστός, διότι εκκλησία είναι ο ίδιος ο Κύριος, είναι το Σώμα και το Αίμα Του.
Για ποιον λόγο να ταράξω την καρδιά μου; Για ποιον λόγο να επιτρέψω ανεμοστρόβιλους λογισμών να διασαλεύσουν την εσωτερική μου ηρεμία αφού γνωρίζω ότι ο Κύριος είναι παντού και πάντοτε και ότι “καὶ θρὶξ ἐκ τῆς κεφαλῆς ὑμῶν οὐ μὴ ἀπόληται· ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν.” Λουκά 21-18,19.
Η υπακοή μας ελευθερώνει. Σπάει τα δεσμά της αιχμαλωσίας διότι ο Χριστός προπορεύεται κι εσύ ακολουθείς. Όταν κάνεις υπακοή στο Εγώ ή τη φαντασία σου ή σε σκοτεινές δυνάμεις βαδίζεις τυφλωμένος με δόλιο οδηγό. Όταν όμως κάνεις υπακοή στον Πατέρα που γνωρίζει τα πάντα, εκεί ελευθερώνεσαι , εκεί παύουν οι λογισμοί της ανησυχίας, εκεί το πλοίο έχει πλέον πηδαλιούχο έμπιστο που ξέρει τις διαδρομές και τους κινδύνους για να σε προστατέψει.
Στην Εκκλησία η υπακοή δεν είναι μια ανούσια υποδούλωση σε ένα είδωλο ή σε μια ιδεολογία είναι η εμπιστοσύνη σε ένα πρόσωπο που ενεργεί και αυτό το πρόσωπο είναι ο Χριστός.
Αν όταν ήσουν πέντε χρονών άφηνες το χέρι του πατέρα που σε κράταγε και σε καθοδηγούσε, τότε άρχιζε και γεννιόταν ο φόβος διότι “κόπηκε” η πατρική σύνδεση. Χάνεις πλέον τον δρόμο, δεν ξέρεις πως να αντιμετωπίσεις τους κινδύνους διότι είσαι πλέον απροστάτευτος. Όταν όμως κρατάς το χέρι, δεν σε νοιάζει τίποτα, χαλασμός να γίνεται εσύ έχεις τη σιγουριά ότι ξέρει που σε πηγαίνει γιατί σε αγαπά ανιδιοτελώς κι εσύ τον εμπιστεύεσαι.

Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, ομιλία στην Ανάληψη του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού

Γιορτάσαμε το Πάσχα, τη διάβαση της φύσεώς μας, διά του Ιησού Χριστού από το θάνατο προς τη ζωή. Στη συνέχεια γιορτάσαμε την Ανάληψη. Ο Κύριος την ώρα του εξαιρετικού αυτού γεγονότος, ευλογεί τους μαθητές Του και αποχωρίζεται από αυτούς, ενώ πριν λίγο Τον έβλεπαν αναμεσά τους και Τον άκουσαν που τους είπε: «Ειρήνη υμίν.» Ξαφνικά, αναλαμβανόταν στον ουρανό χρησιμοποιώντας ως όχημα νεφέλη. Αφού αναλήφθηκε, μπήκε στα Άγια των Αγίων και κάθισε στα δεξιά του Πατέρα Του, πάνω από κάθε αρχή και εξουσία. Έτσι, έκανε το ανθρώπινο φύραμα ομόθρονο με το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, που είναι ο Ίδιος. Ο άγγελος είπε στους μαθητές, οι οποίοι δεν σταματούσαν να βλέπουν έκπληκτοι το υπέροχο γεγονός ατενίζοντας τον ουρανό: «Όπως Τον βλέπετε να ανεβαίνει, έτσι θα έλθει πάλι από τον ουρανό, ενώ όλοι θα παρατηρούν τον Ερχόμενο.»
Στην Ανάληψη γιορτάζουμε τη διάβαση της ανθρωπίνης φύσεώς μας, που ο Χριστός είχε προσλάβει, όχι από τα υπόγεια στην επιφάνεια της γης, αλλά από τη γη προς τον ουρανό. Πολλές αναστάσεις σημειώθηκαν πριν από την Ανάσταση του Χριστού, όπως και πολλές αναλήψεις. Τον προφήτη Ιερεμία τον ανέλαβε Πνεύμα και τον Αββακούμ Άγγελος, ενώ ο προφήτης Ηλίας αναλήφθηκε σε πύρινο άρμα. Ο Χριστός, όμως, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, αναλήφθηκε και κάθισε στα δεξιά του Πατέρα με την ανθρώπινη φύση Του. Καμιά άλλη ανάσταση και ανάληψη δε γιορτάζουμε εκτός από αυτή του Χριστού. Γιατί αυτή η Ανάσταση και η Ανάληψη είναι και δική μας. Αναφέρεται στον καθένα από εκείνους που πιστεύουν στο Χριστό και το αποδείχνουν με τα έργα τους. Εκείνος για τις δικές αμαρτίες οδηγήθηκε στο θάνατο. Αναστήθηκε και αναλήφθηκε για μας. Αν ο καθένας μας το θέλει, θα νικήσει μέσα απ’ τον αγώνα που θα κάνει, τον πνευματικό αγώνα, όλα του τα πάθη. Αν το θελήσει θα γίνει κοινωνός της Αναστάσεως και της Αναλήψεως και κληρονόμος του Θεού. Χαιρόμαστε ζώντας τα γεγονότα αυτά, γιατί με το Χριστό ανυψώθηκε η φύση μας και άρχισε, ήδη, για τον κάθε πιστό η ανάσταση και η ανάληψή του.
Οι μαθητές γύρισαν στην Ιερουσαλήμ χαρούμενοι και ζούσαν συνεχώς στο ναό, έχοντας το νου τους στον ουρανό. Άλλωστε αυτή είναι, αδελφοί, η πολιτεία των χριστιανών. Να προσηλώνονται, δηλαδή, στις δεήσεις και τις προσευχές και να στρέφονται διαρκώς προς τον ουράνιο Δεσπότη. Να Τον υμνούν και να Τον ευλογούν με την ανεπίληπτη ζωή τους. Ταυτόχρονα, αυτό που κανένας μας δεν πρέπει να ξεχνά, είναι ο Χριστός νίκησε το θάνατο και την κακία του Διαβόλου με την ταπείνωση και την αδοξία Του. Ο απόστολος Παύλος λέει για το Χριστό: «Ταπείνωσε τον εαυτό Του και υπάκουσε μέχρι τι θάνατο, και μάλιστα το θάνατο του Σταυρού. Γι’ αυτό και ο Θεός Τον υπερύψωσε…, ώστε στο όνομά Του να λυγίσει κάθε γόνατο των επουρανίων και των επιγείων και των καταχθονίων και να κηρύξει η κάθε γλώσσα, ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Κύριος για τη δόξα του Θεού και Πατέρα». Αν, λοιπόν, ο Χριστός υπερυψώνεται για το λόγο ότι ταπεινώθηκε και ατιμάσθηκε και πειράσθηκε, πώς θα σώσει και θα ανυψώσει εμάς, αν δεν επιλέξουμε προσωπικά την ταπείνωση για τη ζωή μας κι αν δεν την αποδείξουμε μέσα από την αγάπη που θα έχουμε μεταξύ μας; Έτσι μονάχα, όποιος θέλει θα μπορέσει να ακολουθήσει τα ίχνη Του.
Η σωτηρία μας είναι γεμάτη από ελπίδα και δεν έχει καμιά σχέση με την απόγνωση, γιατί αυτή η σωτηρία εξασφαλίστηκε για όλους από το Χριστό. Για μας που εμπιστευόμαστε σ’ Αυτόν τη ζωή μας δεν υπάρχει καιρός απογνώσεως, γιατί κάθε στιγμή αυτής της ζωής είναι καιρός μετανοίας και συγχωρήσεως. Ο Θεός δε θέλει το θάνατο του αμαρτωλού, αλλά την επιστροφή και τη ζωή του. Εμείς, αμαρτάνοντας δε στερούμαστε αμέσως τη ζωή, γιατί υπάρχει η ελπίδα της επιστροφής. Όπου υπάρχει ελπίδα δεν έχει καμιά θέση ποτέ η απόγνωση. Ο Χριστός διενήργησε την ανακαίνισή μας μέσα σε άνθρωπο. Τώρα όλα εξαρτώνται από μας.
Ας σκεφθούμε για λίγο ότι όλοι επιθυμούμε μια πολυχρόνια ζωή, που κάποτε τελειώνει. Την αιώνια ζωή δεν θα την επιθυμήσουμε; Οι άνθρωποι παραδίδουν τον εαυτό τους σε τόσους κόπους, ακόμη και στο θάνατο για τα φτωχά, τα προσωρινά και τα επίγεια. Γίνονται δούλοι για ελάχιστο κέρδος. Εμείς θα δυσκολευτούμε να υπακούσουμε στον εκ φύσεως Θεάνθρωπο και φιλάνθρωπο Κύριο; Γιατί να μην απορρίψουμε τα περιττά και να αρκεστούμε στα απόλυτα αναγκαία, ώστε να ελπίζουμε στον ουράνιο και άφθαρτο πλούτο; Δε θα πεινάσουμε και δε θα διψάσουμε για να φάμε τον άρτο της ζωής; Δε θα καθαρίσουμε τα μάτια της ψυχής μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος; Ας μην προτιμήσουμε αντί για το φως το σκοτάδι. Αντί για το Θεό το διάβολο. Αντί για την ένθεη αγαλλίαση, την προσωρινή ηδονή που υπηρετεί τη φθορά και το θάνατο. Ας ζήσουμε, όπως έζησε Εκείνος κι όπως μας υπέδειξε και μας δἰδαξε, όταν έγινε σαν κι εμάς κι έζησε ανάμεσά μας.
Ας σταυρώσουμε, λοιπόν, τη σάρκα με τα παθήματα και τις επιθυμίες της για να συνδοξασθούμε και να συναναστηθούμε με Αυτόν και να αναληφθούμε προς Αυτόν. Όπως ακριβώς έκαναν οι μαθητές μετά την Ανάληψη, ας καταλαγιάσει μέσα μας η ειρήνη, καθώς θα ειρηνεύουμε με τον εαυτό μας και μεταξύ μας. Ανερχόμενοι στο υπερώο μας, στο νου δηλαδή, ας παραμένουμε εκεί με απλότητα στην καρδιά και προσευχόμενοι. Έτσι θα είναι και για μας γεγονός, όταν ο Κύριος το θελήσει, η επιδημία του Παρακλήτου μέσα μας και θα προσκυνήσουμε τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα».

Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς (1296-14/11/1359)

Μέγας πατήρ της Εκκλησίας και οικουμενικός διδάσκαλος. Η διδασκαλία του για τη θέωση του ανθρώπου και τη μετοχή του στις άκτιστες ενέργειες του Θεού, εκφράζει την ουσία της ορθόδοξης πνευματικής ζωής, σε πλήρη αντίθεση με την εκκοσμικευμένη θεολογία της εποχής του, που διαμορφώθηκε με την επίδραση του σχολαστικιστικού ανθρωποκεντρισμού του ρωμαιοκαθολικισμού.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αποτελεί σπάνια περίπτωση στη ζωή της Εκκλησίας. Πρόκειται για θεολόγο θεόπτη, που εκφράζει την ουσία της ορθόδοξης πνευματικής ζωής με μοναδικό συνθετικό τρόπο. Εχει ως θεμέλιο της πνευματικής του καταρτίσεως τη βίωση της θείας χάριτος και, τη θέωση μέσα στο φως των ακτίστων ενεργειών του Θεού. Προικισμένος με οξύ νού μπόρεσε να κινηθεί άνετα στον χωρο της θεολογίας και να εκφράσει ακραιφνή τριαδολογία με τα σημαντικά έργα του
Γεννήθηκε το 1296 στην Κωνσταντινούπολη από επιφανείς γονείς. Ο πατέρας του Κωνσταντίνος Παλαμάς προερχόμενος από τη βαθύτερη Μικρά Ασία ήταν συγκλητικός και μέλος της αυτοκρατορικής αυλής του Ανδρονίκου Β’. Ο αυτοκράτορας τον εκτιμούσε ιδιαίτερα και γι’ αυτό του ανέθεσε την ανατροφή του Ανδρονίκου Γ’, εγγονού και διαδόχου του. Φαίνεται όμως ότι δεν τον απορροφούσαν τόσο τα πολιτικά έργα όσο τα πνευματικά, αφού κάποτε σε συνεδρίαση της συγκλήτου, θέλοντας ο αυτοκράτορας να του ζητήσει τη γνώμη του τον βρήκε αφοσιωμένο στην προσευχή και δεν τον διέκοψε, πιστεύοντας ότι βοηθεί περισσότερο με την προσευχή του παρά με τις σκέψεις του. Ο πατέρας του, αφού πρόλαβε να φορέσει το ράσο του μοναχού και να λάβει το όνομα Κωνστάντιος, εκοιμήθη σχετικά νέος, όταν ο Γρηγόριος ήταν επτά ετών. Την προστασία του ανέλαβε ο αυτοκράτορας.
Η μητέρα του Καλή και οι αδελφές του Επίχαρις και Θεοδότη κατέληξαν μοναχές, όπως και οι αδελφοί του Μακάριος και Θεοδόσιος, που τον ακολούθησαν στον μοναχικό βίο. Ο Γρηγόριος έλαβε καλή μόρφωση στο πανεπιστήμιο της Κωνσταντινουπόλεως με διευθυντή τον διάσημο θεολόγο και φιλόσοφο Θεόδωρο Μετοχίτη. Σπούδασε ιδιαίτερα φιλοσοφία. Μόλις 17 ετών, ενώπιον του αυτοκράτορος Ανδρόνικου Β’ και πολλών σοφών στα ανάκτορα, σε ομιλία του για τον Αριστοτέλη κατέπληξε όλους τους ακροατές του. Ο παριστάμενος Θεόδωρος Μετοχίτης είπε θαυμάζοντας στον αυτοκράτορα για τον νεαρό ομιλητή: Αν ήταν παρών και ο ίδιος ο Αριστοτέλης θα τον επαινούσε.
Εκτός της αριστοτελικής φιλοσοφίας τελείωσε μαθήματα γραμματικής και ρητορικής. Νωρίς όμως αφιερώθηκε στη μελέτη της Αγίας Γραφής, των Πατέρων της Εκκλησίας και του Συναξαριστή. Την πνευματική ζωή διδάχθηκε πρώτα από τον πατέρα του και τους μοναχούς που συναναστρεφόταν. Μεταξύ αυτών ήταν ο πρώην Αγιορείτης Θεόληπτος Φιλαδελφείας, που τον μύησε στην καθαρή προσευχή. Ο αυτοκράτορας, που ήλπιζε ότι θα τον έχει σύμβουλο, στη θέση του πατέρα του, έβλεπε να τον χάνει. Εικοσάχρονος ο Γρηγόριος αναχώρησε για το Παπίκιο όρος, σπουδαίο μοναστικό κέντρο, όπου αντέκρουσε εκεί νεώτερους Μασσαλιανούς, και στη συνέχεια για το Άγιον Όρος.
Στο Άγιον Όρος ήλθε με τους δύο αδελφούς του. Ο ίδιος υποτάχθηκε στον όσιο Νικόδημο τον Ησυχαστή, που ησκείτο σε Κελλί της μονής Βατοπαιδίου, και ήταν γνωστός σε όλους τους Αγιορείτες για τη σοφία του. Ο άγιος Γρηγόριος έκανε υπακοή «τω γενναίω ανδρί, θαυμαστώ κατά την πράξιν και θεωρίαν» κατά τον άγιο Φιλόθεο τον Κόκκινο. Από τον Νικόδημο ο Γρηγόριος έλαβε το μοναχικό σχήμα. Τα πρώτα μοναχικά του έτη τα έζησε ο άγιος στο Άγιον Όρος και κοντά στη μονή Βατοπαιδίου με αυστηρή άσκηση, νηστεία, αγρυπνία και αδιάλειπτη προσευχή. Προσευχόμενος επανελάμβανε συνεχώς το «φώτισόν μου το σκότος». Κάποτε είδε τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο και του είπε πως τον έστειλε η Παναγία και του είπε, ότι η Θεοτόκος και ο ίδιος θα του είναι πάντα βοηθοί! Τρία έτη παρέμεινε ο άγιος Γρηγόριος στην υπακοή του οσίου Γέροντός του Νικοδήμου και πολλά διδάχθηκε κοντά του.
Περι το 1320, μετά την οσιακή κοίμηση του γηραιού Γέροντός του αναχώρησε για την ιερά μονή της Μεγίστης Λαύρας, όπου παρέμεινε για μια τριετία. Η φήμη του τον είχε προφθάσει και οι πατέρες τον υποδέχθηκαν θερμά. Υπακούοντας διακόνησε στην τράπεζα και στο ναό. Όλοι εξεπλάγησαν από την εγκράτεια, την άσκηση και την αγρυπνία, την οποία εξασκούσε υπέρμετρα. Ο πόθος του για την ιερά ησυχία τον έκανε να αναχωρήσει και από εκεί.
Οι Λαυριώτες πατέρες λυπήθηκαν για την αναχώρησή του ενώ οι μοναχοί της σκήτης της Γλωσσίας, σημερινή Προβάτα, στην οποία κατευθύνθηκε ο άγιος, χαιρόμενοι τον υποδέχθηκαν, κατά τον όσιο Νικόδημο τον Αγιορείτη. Ο άγιος Γρηγόριος συναντήθηκε εκεί με τον όσιο Γρηγόριο τον Βυζάντιο, ο οποίος ήταν έξαρχος και κορυφαίος, «μέγας και περιβόητος εις την ησυχίαν, και εις την νηφίν και θεωρίαν κατ’ εκείνους τους χρόνους».
Από αυτόν διδάχθηκε ο άγιος πολλά περί των μυστηρίων της νοεράς ενεργείας και της ακροτάτης θεωρίας του Θεού και αξιώθηκε πολλών χαρισμάτων, όπως της συνεχούς κατανύξεως και των καρδιακών δακρύων. Λόγω επιδρομής Τούρκων πειρατών, μετά διετή παραμονή, αναγκάσθηκε να αναχωρήσει και από εκεί και να μεταβεί με δώδεκα μαθητές του στη Θεσσαλονίκη. Κατά μία παράδοση ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς έλαβε το μέγα και αγγελικό σχήμα στο Κελλίον Παναγίας Κρανιάς από τον Γέροντά του όσιο Νικηφόρο τον Ησυχαστή τον Ιταλό, ο οποίος βρισκόταν σε ύψος νηπτικής θεωρίας.
Στη Θεσσαλονίκη δεν έπαυσε την άσκησή του μετά της συνοδείας του. Οι κινήσεις του πραγματοποιούνταν κατόπιν προσευχής και θείας πληροφορίας. Έτσι δέχθηκε να λάβει και το αξίωμα της ιερωσύνης. Κατόπιν μετέβη στη σκήτη της Βεροίας, όπου παρέμεινε επί πενταετία (1326-1331), συνεχίζοντας τη μεγάλη του άσκηση. Εκεί κατά τις πέντε ημέρες της εβδομάδος έμενε έγκλειστος και σιωπών και μόνο το Σάββατο και την Κυριακή εξήρχετο του κελλιού του, για να λειτουργεί και να διδάσκει τους αδελφούς του. Η συνεχής νήψη και προσευχή του είχε δώσει την καλή αλλοίωση και είχε γίνει όλος φως και για όλους φωτεινό παράδειγμα. Ο θάνατος της μοναχής μητέρας του Καλλίστης τον πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου παρέλαβε τις αδελφές του, τις τοποθέτησε σε γυναικείο ησυχαστήριο και τους δίδαξε την ακρίβεια της μοναχικής πολιτείας. Σε λίγο καιρό η ενάρετη αδελφή του Επίχαρις, η κοσμημένη με πλούσιο προορατικό χάρισμα, αναπαύθηκε εν Κυρίω. Πειρατικές επιδρομές στην περιοχή ανάγκασαν τον θείο Γρηγόριο να αναχωρήσει ξανά και να επιστρέψει στο αγαπητό του Άγιον Όρος.
Προσήλθε στη Μεγίστη Λαύρα και παρά την προθυμία των πατέρων της δεν έμεινε εντός των τειχών της, αλλά αποσύρθηκε στο ησυχαστικό Κελλι του Αγίου Σάββα. Συνέχιζε και εδώ το ασκητικό του πρόγραμμα. Τις πέντε ημέρες της εβδομάδος παρέμενε έγκλειστος, σιωπών και αδιαλείπτως προσευχόμενος και μόνο το Σάββατο και την Κυριακή μετέβαινε στην πλησιόχωρη Λαύρα για να λειτουργήσει. Η ένθεη ζωή του ήταν γεμάτη από θείες οπτασίες και οράματα, πότε κατά τις λειτουργίες στη Λαύρα και πότε στις αγρυπνίες στο κελλί του, όπου του παρουσιάσθηκε η ίδια η Θεοτόκος. Η θέα του ακτίστου φωτός του ήταν συνήθης, όπου κατά τον βιογράφο του «τω θείω φωτί πλουσίως ολως περιλαμπόμενος».Η θεολογία του δόθηκε θαυμαστά άνωθεν, κατόπιν εξαισίου οράματος, και τότε άρχισε να γράφει αγιοπνευματικά τους θαυμάσιους δογματικούς λόγους του.
Το 1335 ψηφίσθηκε ηγούμενος της ιεράς μονής Εσφιγμένου, όπου παρέμεινε επί τριετία. Λόγω σκανδάλων παρητήθη και επέστρεψε στην εράσμια ησυχία του. Επί των ημερών του στη μονή Εσφιγμένου ήταν διακόσιοι πατέρες, οι οποίοι υπήρξαν μάρτυρες των θαυμάτων του.

Συνεχίζοντας τη μυστική ασκητική βιοτή του ο άγιος Γρηγόριος στο Λαυριώτικο ησυχαστήριο του Αγίου Σάββα, την Πεντηκοστή του 1337 ανέγνωσε τις πραγματείες του Καλαβρού μοναχού Βαρλαάμ, οι οποίες είχαν λανθασμένες θεολογικές θέσεις περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος και εκ του Υιού. Ο Βαρλαάμ στην Κωνσταντινούπολη και στη Θεσσαλονίκη κατηγορούσε και διέβαλλε τους ησυχαστές ως πλανεμένους και ομφαλοσκόπους. Ο μετέπειτα πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως άγιος Ισίδωρος Βουχειράς από τη Θεσσαλονίκη στέλνει στο ερημητήριο του αγίου Γρηγορίου τα λάθη τους και τις αιρετικές αποκλίσεις τους, παρακαλούμενος θερμά και προσκαλούμενος έμπιστα, προβλέποντας ότι νέα αίρεση θα συγκλονίσει την Εκκλησία. Εξήλθε του φίλτατου Αγίου Όρους στη Θεσσαλονίκη, όπου συνέχισε τη μελέτη των βαρλααμικών συγγραμάτων και με επιστολή του προσπάθησε να συνετίσει τον αταπείνωτο συγγραφέα τους, ο οποίος υποκρινόμενος απέφευγε τον δίκαιο και ορθό έλεγχο. Ο φίλος της ειρήνης Γρηγόριος συνέχισε τους αγώνες του με το σπουδαίο έργο του « Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων», στο οποίο ο Βαρλαάμ απάντησε με το αντιησυχαστικό του έργο «Κατά Μασσαλιανών». Οι άγιοι Γρηγόριος και Ισίδωρος συνήργησαν για την έκδοση του περίφημου Αγιορειτικού Τόμου (1340), του οποίου συντάκτης ήταν ο θείος Γρηγόριος και τον οποίο υπέγραψαν οι πρόκριτοι των Αγιορειτών καταδικάζοντας τον βαρλααμισμό. Στη Θεσσαλονίκη αναπαύθηκε η οσία αδελφή του Θεοδότη κι ο άγιος προσκαλούμενος από τη Σύνοδο μετέβη στην Κωνσταντινούπολη προς αντιμετώπιση του τολμηρού Βαρλαάμ.
Οι θέσεις του αγίου επιδοκιμάσθηκαν και επικυρώθηκαν από τη Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως του Ιουνίου του 1341. Ο Βαρλαάμ αναγκάσθηκε να επιστρέψει στη Δύση. Ο εμφύλιος που ακολούθησε δημιούργησε ταραχές και στην Εκκλησία. Το έργο του Βαρλαάμ συνέχισε ο Γρηγόριος Ακίνδυνος, ο οποίος προστατευόταν από τον πατριάρχη Ιωάννη Καλέκα. Ο άγιος Γρηγόριος στην προσπάθειά του να ειρηνεύσει τους αντιμαχόμενους έπεσε σε περιπέτειες και μάλιστα διώχθηκε και φυλακίσθηκε από την Εκκλησία το 1344. Η άνοδος στον θρόνο του αυτοκράτορος Ιωάννου Κατακουζηνού και του πατριάρχου Ισιδώρου Βουχειρά και η Σύνοδος του 1347 δικαίωσε τον άγιο Γρηγόριο και μάλιστα εκλέχθηκε αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης. Λόγω των εκεί όμως ακόμη πολιτικών ταραχών στο θρόνο του επίσημα ανήλθε το 1350.
Πριν την ενθρόνισή του στη Θεσσαλονίκη μετέβη ξανά στο Άγιον Όρος και κατόπιν στη Λήμνο, που ήταν αποίμαντη εκείνο τον καιρό και ανέλαβε έκτακτες ποιμαντικές μέριμνες. Η είσοδος του Κατακουζηνού στη Θεσσαλονίκη επέτρεψε και την του Παλαμά στερέωση, τον οποίο ύποδέχθηκε ο πιστός λαός με μεγάλες τιμές ως πνευματοφόρο και ειρηνοδότη. Οι ομιλίες του έφεραν σε μετάνοια τους αντιπάλους του. Εμψύχωσε κι ενδυνάμωσε με συνάξεις τον ιερό κλήρο της πόλεως. Λειτουργούσε συχνά και κήρυτε πάντα άψογα. Οι σωζόμενες ομιλίες του ήταν παιδαγωγικές και ψυχωφελείς, αφορμές μετανοίας, αναιρετικές αμαρτιών, διδαχές εναρέτου βίου. Σώζονται αναφορές θαυματουργιών του της περιόδου αυτής. Η αρχιερατική του διακονία ήταν πολυκύμαντη, γιατί νέες περιπέτειες από ετεροδιδασκαλίες δεν τον άφηναν ν’ αφοσιωθεί πλήρως στο πλούσιο ποιμαντικό του έργο απέναντι στο ποίμνιο του.
Μεταβαίνοντας στην Κωνσταντινούπολη για ειρηνευτικούς σκοπούς, προς συμφιλίωση των αυτοκρατόρων Ματθαίου Κατακουζηνού και Ιωάννου Ε’ Παλαιολόγου, τον Μάρτιο του 1354, αιχμαλωτίσθηκε από τους Τούρκους στην Καλλίπολη. Μεταφέρθηκε στην Προύσα και τη Νίκαια και εκμεταλλεύθηκε την ευκαιρία ο πολύσοφος να έχει εξαιρετικά ενδιαφέρουσες θεολογικές συνομιλίες με τους Τούρκους. Την άνοιξη του 1355, με την καταβολή λύτρων, απελευθερώθηκε και μετέβη στην Κωνσταντινούπολη, για να συνεχίσει τους αντιαιρετικούς αγώνες, αυτή τη φορά κατά του Νικηφόρου Γρήγορά.
Οι λόγοι του «Κατά Γρηγορά» είναι τα τελευταία του γραπτά έργα. Επιστρέφοντας στη Θεσσαλονίκη συνέχισε το ποιμαντικό του έργο, το οποίο εστέφθη με πολλές θαυματουργίες. Τα τελευταία του λόγια «πυκνώς και πολλάκις» ήταν «τα επουράνια εις τα επουράνια». Εκοιμήθη το φθινόπωρο του 1359.
Η μνήμη του ετιμάτο στις 13 Νοεμβρίου μετά του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Γι’ αυτό και χαρακτηρίζεται και ως νέος Χρυσόστομος. Έτσι αναφέρεται στο παρεκκλήσιο των Αγίων Αναργύρων της ιεράς μονής Βατοπαιδίου και στον ιερό ναό των Αγίων Τριών της Καστοριάς. Το 1368 επί του φίλου και εξαίρετου εγκωμιαστού και βιογράφου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως αγίου Φιλοθέου Κοκκίνου καθιερώθηκε η μνήμη του τη Β’ Κυριακή των Νηστειών. Αυτή καθιερώθηκε ως προέκταση της Κυριακής της Ορθοδοξίας, γιατί ο άγιος θεωρήθηκε προστάτης της Ορθοδοξίας και ακραιφνής πρόμαχος της. Η μνήμη του τιμάται και στις 14 Νοεμβρίου.
Πλήθος τοιχογραφιών και φορητών εικόνων του αγίου σώζονται, αφού σύντομα μετά την κοίμησή του τιμήθηκε στη Θεσσαλονίκη, την Καστοριά, τη Βέροια και το Άγιον Όρος.
Πρώτος βιογράφος του, όπως αναφέραμε, στον οποίο βασίζονται και όλοι οι πολλοί κατοπινοί του είναι ο άγιος Φιλόθεος ο Κόκκινος, ο οποίος είναι και ο πρώτος υμνογράφος του. Έγκώμιο έγραψε ο πατριάρχης Νείλος, ενώ κανόνες συνέθεσαν ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός, οι οποίοι θεωρούνται απωλεσθέντες, και ο Γεννάδιος Σχολάριος. Νέα πλήρη ακολουθία συνέθεσε ο μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννίτης. Υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία για τον πολυτιμημένο άγιο με βάση τα πολύτιμα έργα του.
Τα τίμια και χαριτόβρυτα λείψανά του φυλάγονται στον προς τιμή του μητροπολιτικό ιερό ναό της Θεσσαλονίκης, της οποίας είναι συμπολιούχος με τον άγιο μεγαλομάρτυρα Δημήτριο τον Μυροβλήτη.

Πηγή: Μοναχού Μωϋσέως Αγιορείτου, Βατοπαιδινό Συναξάρι, Έκδοσις Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου, Άγιον Όρος 2007.

http://www.pemptousia.gr

Στο δωμάτιο του Πατριάρχη τίποτα δεν αλλαξε Της S.Jovanovic Politika 19-11-2009 Μεταφραση:π.Ιωάννης Νικόπουλος

Gracanica- «Ποτέ δεν μας σήκωσε τον τόνο της φωνής του, μα και όταν κάναμε μεγάλα λάθη. Πάντοτε μας υπεδείκνυε τα λάθη μας ταπεινά και χωρίς νευρικότητα, αλλά επρεπε να τα διορθώνουμε», θυμάται η αδελφή Θεοδώρα Ζάρκοβιτς. Αυτή είναι μια από τις 30 μοναχές οι οποίες παρακολούθησαν το ειδικό σχολείο που ιδρυσε ο Πατριάρχης Παύλος, τότε Επίσκοπος Ρασκοπριζρένης.
«Ηταν δύσκολα, είμασταν μικρές και αμόρφωτες μοναχές, δεν ηταν ευκολο να μάθεις αρχαιοσλαβικά, ωραία να ψέλνεις. Επιθυμία του Δεσπότη ηταν οι μοναχές να είναι οσο το δυνατόν περισσότερο μορφωμένες και σοφές», διηγείται η αδελφή Θεοδώρα στο κoνάκι του Μοναστηριού Γρατσάνιτσα, εκεί οπου κυματίζει μεσίστια μαύρη σημαία.
«Του αρεσε να ακούει την μοναχή να διαβάζει ωραία τη προσευχή η τον ψαλμό, να απαγγέλει ωραία.Σ’ αυτό το σχολείο μαθήτευσα εξι χρόνια», προσθέτει.
Ως Δεσπότης, αλλά και αργότερα ως Πατριάρχης, όταν ερχόταν στην Gracanica, πάντα δεχόταν μεγάλο αριθμό επισκεπτών.Ομως όπως λέει η συνομιλητρια μας, ειχε τη συνήθεια να σταματάει κάθε συζήτηση, με οποιονδήποτε, όταν ακουγε να σημαίνουν οι καμπάνες την ωρα της προσευχής. Σύμφωνα με την αδελφή Θεοδώρα πάρα πολύ ωρα περνούσε προσευχόμενος, πρώτος παρουσιαζόταν στον Εσπερινό και τελευταίος αποχωρούσε από την βραδυνή προσευχή.
Στο κονάκι του Μοναστηριού Gracanica ειχε το δωματιό του, οπου διάβαζε, εγραφε και κοιμόταν. Στο δωμάτιο του Πατριάρχη, όπως σήμερα το αποκαλούν οι μοναχές, υπάρχει μόνο ένα παμπάλαιο κρεβάτι, μικρό τραπέζι με καρέκλες, τόσα χρόνια τίποτε δεν αλλαξε.
Δεν επέτρεπε καμία αλλαγή. Σε μας στην Gracanica κοιμόταν σ’ αυτό το κρεβάτι, αλλά στην Πρίζρεν στο πάτωμα, σε μια ψάθα.Ειχε ιδιαίτερη σχέση με το ψωμί. Μας κατσάδειαζε όταν εβλεπε τα περισσεύματα του αρτου μετά το γεύμα να τα δίνουμε στα ζώα. Μας ελεγε: «Δεν γνωρίζετε εσείς παιδιά μου, τι σημαίνει πείνα και πόσα παιδιά πεθαίνουν μόνο γιατί πεινάνε, και εμείς με ψωμί ταίζουμε τα ζώα». Ηταν μεγάλος ασκητής- λέει η αδελφή Θεοδώρα.
Σύμφωνα πάντα με την Θεοδώρα, από την Πρίζρεν μέχρι την Gracanica πάντα ταξίδευε με το λεοφωρείο, όπως ολος ο κόσμος. Πολλές φορές από την Gracanica μέχρι την Πρίστινα πήγαινε με τα πόδια.
Θυμάμαι, μια φορά του είπα: «Σεβασμιώτατε, είναι ντροπή να πηγαίνετε με τα ποδια μέχρι την Πρίστινα», και αυτός μου ανταπάντησε: «Σώπα» Θεοδώρα, για ποια ντροπή μιλάς όταν Κύριος ο Θεός μου εδωσε τα πόδια με αυτά να περπατάω». Ηταν ενας ζωντανός αγιος που περπατάει, γραψτο αυτό και να με θυμάσαι…..

Αναρτήθηκε από Ιωάννης Νικόπουλο

Η αισιόδοξη προοπτική

Στο επικεντρο του πολυήμερου εορτασμού του κύκλου του Δωδεκαημέρου, βρίσκεται η διπλή εορτή Χριστούγεννα-Φώτα, η για να χρησιμοποιήσουμε ένα παλαιό ορο που συμπεριλαμβάνει και τα δυο γεγονότα: «Τα επιφάνεια». Πρόκειται για ένα παλαιό ορο που σήμαινε την φανέρωση μιας επίγειας θεότητας. Ηταν μια γιορτή, ένα χαρμόσυνο γεγονός.
Στη θέση αυτών των ψευδών επιφανειών η Εκκλησία μας από πολύ νωρίς τοποθέτησε την επιφάνεια του μόνου αληθινού Θεού, μέσα από την ενανθρώπιση του Σωτήρος Χριστού.
Γρήγορα όμως και συγκεκριμένα τον 4ο αιώνα «τα επιφάνεια χωρίστηκαν σε Χριστούγεννα και Φώτα, στον εορτασμό της γέννησης και της Βάπτισης του Χριστού.Παρά τον διαχωρισμό όμως αυτόν, ο πρωταρχικός χαρακτήρας της εορτής παρέμεινε ο ιδιος: Η διακήρυξη της επιφάνειας του Θεού στο πρόσωπο του Χριστού. Αλλά και όταν αργότερα επικράτησε το πολιτικό ημερολόγιο πάλι οι δυο εορτές μας υπενθυμίζουν την κάθοδο και την αποκάλυψη του Θεού στον κόσμο: Ανοίγει το ετος με τα Φώτα και κλείνει με τα Χριστούγεννα.
Η Εκκλησία μας δηλαδή μας υπενθυμίζει διαρκώς, ότι ο Θεός φανερώνεται από αγάπη ανάμεσα μας για να μας αποκαλύψει την αλήθεια και να μας σώσει. Και αυτή η φανέρωση του Θεού μας οδηγεί στην αληθινή γνώση και του Θεού και του κόσμου και του ανθρώπου.
Στη συνέχεια μπορούμε εν συντομία να δούμε πως η αποκάλυψη-φανέρωση του Θεού μας οδηγεί στην αληθινή γνώση του ανθρώπου, στην αληθινή ανθρωπογνωσία.
Με την κάθοδο του Θεανθρώπου Χριστού μας απεκαλύφθη ο αληθινός Θεός και ο αληθινός ανθρωπος. Μας φανερώθηκε η αληθινή φύση του ανθρώπου:
-Γιατί υπάρχει
-Ποια η σχέση του με τον κόσμο
Αυτή η νέα ανθρωπογνωσία δηλαδή βασίζεται στην ανθρώπινη φύση του Χριστού. Ο Χριστός προσλαμβάνει την ανθρώπινη φύση και την ανακαινίζει. Δηλαδή στον Χριστό γνωρίζουμε τον αληθινό ανθρωπο, γιατί ο Χριστός μας τον φανέρωσε ετσι όπως είναι στις σχέσεις του με το Θεό, τον κόσμο και τον συνάνθρωπο.
Με αλλα λόγια γνωρίζουμε ποιοι είμαστε γιατί γνωρίζουμε ποιος είναι ο Χριστός, ο αληθινός ανθρωπος και ο αληθινός Θεός.
Ο χριστός δεν μας πηγαίνει πίσω στην προπτωτική κατάσταση του Αδάμ, αλλά πολύ μακρύτερα: Σ’ εκείνο που επρεπε να φθάσει ο Αδάμ και δεν μπόρεσε, στην θέωση. Και το μεγάλο ερώτημα που τίθεται είναι: Μήπως αυτή η θέωση είναι επικίνδυνη για τον ανθρωπο; Μήπως ετσι εχουμε χάσιμο του ανθρώπου;
Στην ιστορία του ανθρώπου πολλοί είναι εκείνοι που εθεσαν το Θεό σαν το μέτρο του ανθρώπου. Οτι δηλαδή ο ανθρωπος πρέπει να δοθεί στο Θεό, να θυσιασθεί χάριν του Θεού.
Αν όμως ο Θεός είναι το μέτρο μας, τότε σύμφωνα με τις σύγχρονες παραθρησκείες ο ανθρωπος θα πρέπει να απορροφηθεί από το Θεό, να αφομοιωθεί στο Θεό, να ταυτιστεί με το θεό για να γίνει δήθεν ευτυχής.
Μήπως όμως ετσι χάνεται, εξαφανίζεται ο ανθρωπος;
Οι Πατέρες λένε πω ναι, ετσι εχουμε χάσιμο του ανθρώπινου προσώπου και εξαφάνιση του ανθρώπου.
Γι’ αυτό και τονίζουν τόσο πολύ την επιφάνεια του Θεού, την αποκάλυψη και φανέρωση του Θεού στον κόσμο μέσα από την ενανθρώπιση του Δευτέρου Προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Υιού και Λόγου του Θεού, του Σωτήρος Ιησού Χριστού. Γιατί η επιφάνεια του Θεού θέτει στο κέντρο ένα άλλο μέγεθος, τον Θεάνθρωπο, τον τέλειο Θεό και τον τέλειο ανθρωπο, τον Σαρκωθέντα Υιό του Θεού Πατρός. Μέτρο του ανθρώπου πλέον είναι ο Θεάνθρωπος Χριστός, τέλειος Θεός και τέλειος ανθρωπος, ολόκληρος Θεός και ολόκληρος ανθρωπος. Ο Θεάνθρωπος Χριστός, αυτό το νέο μέγεθος είναι το κλειδί για να φθάσουμε στο Θεό χωρίς να χαθούμε και να πραγματοποιηθεί ο ανθρωπος χωρίς να καταργηθεί ο Θεός(Αθανάσιος Γιέβτιτς).
Ο Θεάνθρωπος Χριστός σώζει θα λέγαμε και το Θεό και τον ανθρωπο, από οποιοδήποτε χάσιμο.
Ο Θεός κατεβαίνει μέχρι τον ανθρωπο, για να μπορέσει ο ανθρωπος να ανεβεί μέχρι το Θεό και να μη χαθεί. Ο Θεός ενανθρωπίζεται για να θεωθεί ο ανθρωπος.
Το μυστήριο του Θεανθρώπου δεν είναι απλώς ένα δόγμα της πίστης μας, αλλά ο τρόπος του Θεού να δώσει τον εαυτό του στον ανθρωπο και να δεχθεί τον ανθρωπο στον εαυτό του χωρίς να κινδυνεύει(να χαθεί η να καταργηθεί η να μειωθεί) κανείς εκ των δυο.
Αυτή είναι η νέα ανθρωπογνωσία που κομίζει η Εκκλησία μας και νοηματοδοτεί τη ζωή μας.
Ειναι ελπιδοφόρα, είναι η αισιόδοξη προοπτική για ένα νέο κόσμο, για μια νέα σχέση με το Θεό, για μια νέα αγαπητική σχέση με τους συνανθρώπους μας.

Αναρτήθηκε από Ιωάννης Νικόπουλος

Αρτέμιος Ραντοσάβλιεβιτς: Οχι στο σχίσμα-Χρησιμοποιούν το ονομα μου

Στην πρώτη δήλωση του που εκανε μετα την απομάκρυνση του από την θέση του ο Μητροπολίτης Ρασκοπριζρένης Αρτέμιος εκανε εκκληση για ειρήνη, ενότητα και σεβασμό στις αποφάσεις της Ιεράς Συνόδου της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας:
«….Ειμαι ετοιμος να αποδεχθώ τις αποφάσεις της Συνόδου, όπως και τις αποδέχθηκα παρ’ ότι δεν συμφωνώ με αυτές και δεν οφείλω πάντα να συμφωνώ, αλλά τις αποδέχομαι.
Το σημαντικώτερο είναι να διαφυλάξουμε την ενότητα της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, αυτό είπα και στην Σύνοδο, ότι δηλαδή ποτέ δεν μπορώ να αποδεχθώ μα ουτε και κανείς μπορεί να με εξαναγκάσει να σχίσω τον χιτώνα της Αγιοσαββικής Εκκλησίας, να δημιουργήσω σχίσμα.

Θεωρώ ότι αυτό το μήνυμα θα πρέπει να γίνει οδοδείκτης σε ολους εκείνους οι οποίοι χρησιμοποιούν το ονομα μου και την θέση μου και δημιουργούν την εντύπωση ότι ο Δεσπότης ο Αρτέμιος με μερικούς οπαδούς του δημιουργεί σχίσμα στην Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Αυτό δεν είναι αλήθεια και ουδέποτε θα εδινα την συγκατάθεση μου για κάτι τέτοιο, ουτε και θα δώσω.

Επομένως εάν εγω κάνω υπακοή στην Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία τότε και ολοι εκείνοι οι οποίοι με σέβονται και με αγαπούν, και γνωρίζω ότι δεν είναι λίγοι, και αυτοί πρέπει να συμμορφωθούν και ετσι να δείξουν την αλληλεγγύη και την αγάπη τους εναντι ημών και πρωτίστως εναντι της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Νομίζω ότι το πρόβλημα αυτό θα λυθεί δια της νομίμου οδού στην Σύνοδο της Ιεραρχίας.

Μέχρι τότε ηρεμα , χωρίς φασαρίες, ας διερευνηθούν τα πράγματα, τα οργανα του κράτους ας εξετάσουν όλα τα στοιχεία, και τότε η Σύνοδος βάσει των στοιχείων της και των Ιερών Κανόνων και του Καταστατικού Χάρτη της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας θα αποφασίσει και θα δώσει την καταλληλότερη λύση» δήλωσε ο Επίσκοπος Αρτέμιος στο Ραδιο Κ και Μ.

Αναρτήθηκε από Ιωάννης Νικόπουλος